Zasady teorii ograniczeń

Na nagrobku dra Eliyahu Goldratta wyryto po hebrajsku i po angielsku sześć zdań podsumowujących jego filozofię naukowego myślenia o świecie, opisanych szerzej w książce „Wolność wyboru” (The Choice). Dla praktyka zarządzania każde z tych zdań jest bezpośrednią dyrektywą działania:

1. Ludzie są dobrzy. Gdy w firmie dochodzi do opóźnień, ukrywania rezerw czy konfliktów między działami, przyczyną niemal nigdy nie jest zła wola pracowników. Ludzie reagują racjonalnie na sprzeczne mierniki i reguły narzucone przez system — zmień reguły i sposób pomiaru, a zmieni się zachowanie.
2. Każdy konflikt można usunąć. W rzeczywistości nie istnieją wewnętrzne sprzeczności. Dylematy zarządcze („szybko albo dokładnie”, „niskie koszty albo wysoka dostępność”) trwają wyłącznie dlatego, że podtrzymują je niewypowiedziane, błędne założenia. Narzędziem do ich ujawniania i obalania bez zgniłych kompromisów jest Chmura Konfliktu (Evaporating Cloud).
3. Każda sytuacja — niezależnie od tego, jak wydaje się początkowo złożona — jest niezwykle prosta. Zasada wrodzonej prostoty (Inherent Simplicity), którą Goldratt przejął od Izaaka Newtona: im bardziej złożony jest system powiązanych procesów, tym mniej posiada stopni swobody. Oznacza to, że dziesiątki bolesnych symptomów w organizacji wynikają niemal zawsze z jednej wspólnej przyczyny źródłowej.
4. Każdą sytuację można znacząco poprawić; nawet niebo nie jest kresem możliwości. Przełamanie jednego ograniczenia otwiera drogę do kolejnego skoku przepustowości. Największym zagrożeniem dla organizacji po osiągnięciu sukcesu nie jest brak potencjału rynku, lecz bezwładność (inertia) — kurczowe trzymanie się starych reguł, gdy ograniczenie przesunęło się już w inne miejsce.
5. Każdy może żyć pełnią życia. W ujęciu Goldratta pełne życie wymaga trzech zdolności: odwagi patrzenia na związki przyczynowo-skutkowe bez złudzeń, gotowości do kwestionowania własnych założeń („nigdy nie mów: już wiem”) oraz wybierania ambitnych, sensownych wyzwań.
6. Zawsze jest rozwiązanie win-win. Jeżeli proponowana decyzja wymaga, aby jedna ze stron — klient, pracownik, dostawca lub właściciel — poniosła stratę, oznacza to, że problem nie został jeszcze właściwie zdefiniowany.